اولینباری که یک کشتی خارجی وارد آبهای خلیجفارس و ایران شد، کشتی پرتغالیها بود که برای استثمار وارد این منطقه غنی از منابع شد. پس از آن و در اواخر جنگ جهانی دوم این صنعت دریایی بشدت رونق پیدا کرد؛ به گونهای که امروز حدود 96 درصد از حمل و نقلهای بین المللی کالا از طریق دریا انجام میشوند.
نگاهی به حمل و نقل دریایی ایران
در حال حاضر بیش از 90 درصد کالاهای کشور از طریق حمل و نقل دریایی جابجا میشوند. ایران دارای 11 بندر بازرگانی با ظرفیت 186 میلیون تن کالا است. همچنین، تمام ناوگانهای جمهوری اسلامی توان جابجایی بیش از 6.5 میلیون تن کالا را در سطح بین المللی دارند. با اینکه وسعت دریایی ایران بیش از وسعت دریایی کشورهای حوزه خلیج فارس است، اما جایگاه حمل و نقل دریای کشور در بین این کشورها هنوز پایینتر بوده و آنها کالای بیشتری را جابجبا میکنند.
مهمترین بنادر جنوب ایران
جنوب کشور به دلیل مجاور بودن به یکی از گلوگاههای مهم جهان به نام خلیج فارس دارای چند بندر بازرگانی مهم میباشد. بیشترین واردات و صادرات کشور از این بنادر انجام میشود که در ادامه به چند مورد آن اشاره میکنیم.
بندرعباس
بندرعباس هرگز نامی ناآشنا نبوده و همگی آن را میشناسیم. این بندر یکی از مهمترین بنادر در حمل و نقل دریایی ایران محسوب شده و روزانه شاهد عبور و مرور سیل عظیمی از کشتیهای غولپیکر ترانزیت است. کشتیهایی که انواع کالاها را جابجا میکنند. دلیل نامگذاری این بندر به دوران صفویه بازمیگردد. جایی که شاه عباس صفوی توانست پس از صد سال جنگ دریایی با کشور پرتغال آنها را از آبهای ایران خارج کند.
بندر چابهار
بندر چابهار یکی از مهمترین بنادر ایران بوده که چشم امید بسیاری از کشورهای آسیای میانه که راه دسترسی به آبهای آزاد را ندارند به آن دوخته شده است. این کشورها (قزاقستان، افغانستان، ازبکستان، ترکمنستان، تاجیکستان و قرقیزستان) بسیاری از واردات و صادرات خود را از طریق این بندر انجام میدهند. این امر موجب درآمدزایی ایران از حق ترانزیت شده است.
بندر امام خمینی
بندر امام پس از بندرعباس بزرگترین بندر حمل و نقل دریایی ایران است. این بندر در سال 1310 با نام بندر شاهپور تاسیس و جزو پر رفت و آمدترین بنادر ایران لقب گرفت. البته، این بندر در زمان 8 سال جنگ تحمیلی که بنادر جنوب غربی کشور یعنی بندر خرمشهر و آبادان درگیر جنگ بودند، بسیار رونق گرفت و مهمترین منطقه بازرگانی کشور محسوب میشد.
قوانین و مقررات حمل و نقل دریایی
به دلیل رونق حمل و نقل دریایی در سطح بین المللی کنوانسیونهای مختلفی بین کشورها حاصل شد. قوانین حمل و نقل دریایی ایران نیز مطابق با این کنوانسیونها وضع شده است. از آنجایی که حتی کشورهای محصور در خشکی نیز حق استفاده از آبهای آزاد بین المللی را دارند، این کنوانسیونها جامع و عام بوده و تمام کشورهای جهان را در بر میگیرد. مهمترین کنوانسیون دریایی مربوط به سازمان بین المللی دریایی (IMO) میباشد که قوانین ثابتی را وضع و به عنوان یک مرجع قانونی بین المللی انجام وظیفه میکند. تمام تخلفاتی که در سطح جهانی صورت گیرد از سوی این مرجع دادرسی خواهد شد.
